Απόκλιση
Οι περιοχές που παρουσιάζουν έντονες τέτοιες μαγνητικές διαταραχές σημειώνονται στους ναυτικούς χάρτες καθώς και στους Πλοηγούς των τόπων αυτών³ Και όμως το μέγεθος, δηλαδή η εκάστοτε τιμή, της απόκλισης για ορισμένο πάντα τόπο δεν είναι και ακατόρθωτο. δεξιών ή αριστερών αποκλίσεων). Ιδιαίτερα όμως σε θέματα γεωγραφικής κατεύθυνσης όπως στη Ναυτιλία η απόκλιση είναι ένας πολύ βασικός και σημαντικός όρος που έχει να κάνει με τον γήινο μαγνητισμό και τις πυξίδες, εξ ου και λέγεται μαγνητική απόκλιση. Όπως είναι γνωστό η Γη αποτελεί ένα τεράστιο φυσικό μαγνήτη που έχει όλα τα χαρακτηριστικά του, δηλαδή, τον Βόρειο μαγνητικό Πόλο, τον Νότιο μαγνητικό Πόλο και τον μαγνητικό ισημερινό.Αρκεί να ληφθούν οι σχετικές πληροφορίες από τις ακόλουθες τρεις βασικές πηγές: Στη πράξη συνηθέστερη αναζήτηση είναι η πρώτη που καθίσταται ποιό πρόσφορη πάνω στον ίδιο τον χάρτη. Από τα παραπάνω αναφερόμενα καθίσταται φανερό πως οι τιμές αποκλίσεων αναφέρονται στο έτος κατασκευής του χάρτη, συνεπώς παρίσταται ανάγκη της αναγωγής αυτών κάθε φορά στο έτος της χρησιμοποίησης (υπολογισμού των) από τους ναυτιλλομένους, δηλαδή στη σύγχρονη απόκλιση - Απ(σ). Για την εύρεση της Απ(σ) πολλαπλασιάζεται η ετήσια μεταβολή επί της διαφοράς των ετών, χάρτου και σύγχρονου έτους υπολογισμού, και αν μεν η ετήσια μεταβολή είναι αυξητική προστίθεται στην απόκλιση του χάρτη Απ(χ), αν είναι ελαττούμενη αφαιρείται από την Απ(χ). Γενικά η λέξη απόκλιση (variation ή var.) σημαίνει εκτροπή από καθορισμένη θέση ή κατεύθυνση.
Στις διάφορες εκφράσεις λαμβάνει χαρακτήρα ακόμη και προτίμησης και ιδιαίτερα στη πολιτική (π.χ. Διαπιστώνεται αμέσως ότι αυτό φέρει στο κέντρο του την ακόλουθη ένδειξη: Var.
Η ένδειξη αυτή σημαίνει πως όταν κατασκευάστηκε αυτός ο χάρτης, το 1985, η απόκλιση (variation) ήταν 4°15’ Δυτική (W), η οποία όμως μειώνεται (decrease) ετησίως 8’ λεπτά της μοίρας. 4° 15’ W (1985) annual decrease 8’.
Λόγω όμως της διαφορετικής θέσης των μαγνητικών πόλων προς εκείνη των γεωγραφικών αλλά και λόγω άλλων δευτερευόντων παρεκτρεπικών δυνάμεων (κυρίως από φυσικά μαγνητικά πετρώματα στη ξηρά) η κατεύθυνση τελικά της μαγνητικής βελόνης δεν ταυτίζεται με τον αληθή Βορρά αλλά σχηματίζει με αυτόν μία γωνία η οποία και καλείται απόκλιση (Απ). Η Απόκλιση (Απ) χαρακτηρίζεται είτε Ανατολική, ή δεξιά, ή Α, ή δ, ή +, ή East (E), είτε Δυτική, ή αριστερή, ή Δ, ή Αρ, ή -, ή West (W) όταν ο μαγνητικός Βορράς βρίσκεται ανατολικότερα ή δυτικότερα αντίστοιχα του αληθή Βορρά. Η μαγνητική απόκλιση μεταβάλλεται υπό τις παρακάτω συνθήκες: Οι μαγνητικές θύελλες είναι συνήθως φαινόμενα που προκαλούν στιγμιαίες διαταραχές και συχνά παρατηρούνται κατά τη εμφάνιση του πολικού σέλαος (nothern lights). Οι τοπικές διαταραχές εμφανίζονται κυρίως σε περιοχές με έντονο μεταλλευτικό πλούτο ή κοντά σε μεταλλικό ναυάγιο. Οι μαγνητικοί αυτοί πόλοι της Γης συνιστούν τα γήινα εκείνα σημεία με την μεγαλύτερη μαγνητική ένταση και βρίσκονται αρκετά κοντά στα αντίστοιχα ετερώνυμα γεωγραφικά σημεία¹.
Ο δε μαγνητικός ισημερινός (της Γης) αντίθετα συνιστά την ουδέτερη μαγνητική ζώνη με την ελαχιστότερη ένταση μαγνητικού πεδίου. Εν προκειμένω μαγνητική απόκλιση ονομάζεται η γωνία που σχηματίζεται από την οριζόντια συνιστώσα της έντασης του γήινου μαγνητικού πεδίου προς τον γεωγραφικό μεσημβρινό. Έτσι στη πράξη όταν μείνει ελεύθερη η μαγνητική βελόνη θα ταχθεί επί των δυναμικών γραμμών του υφιστάμενου μαγνητικού πεδίου κατά τον νόμο έλξης των ετερωνύμων πόλων, δηλαδή ο ερυθρός της μαγνητικής βελόνης θα ταχθεί προς Βορρά εις τρόπο που να δείχνει τον μαγνητικό Βορρά. Έτσι καταλήγουμε στον γενικό τύπο: Έστω κάποιος ναυτικός χάρτης που περιέχει το ανεμολόγιο της εικόνας που παρατίθεται.
Προκειμένου λοιπόν να γίνει χρήση αυτού του χάρτη σήμερα ,(2007), θα πρέπει προηγουμένως να υπολογισθεί η σύγχρονη απόκλιση, που γίνεται με τον ακόλουθο απλό τρόπο: 1.Αναφέρθηκε παραπάνω ότι Ολική μεταβολή = έτη Χ ετήσια μεταβολή και ακόμη 2.Απόκλιση σύγχρονη = Απόκλιση χάρτου ± Ολική μεταβολή (+ αν αυξάνεται, - αν μειώνεται) Συνεπώς 2007 – 1985 = 22 έτη διαφορά, 22 έτη Χ 8 ετήσια μεταβολή = 176’ δηλαδή (δια 60) = 2° 56’. Άρα η σύγχρονη απόκλιση Απ(σ) θα είναι = 4°15’W ~ 2°56 (μειούμενη) = 3°75 – 2°56 = 1°19 Δυτική (W) (2007), μειουμ. Είναι ακριβώς η αντίθετη της σύγκλισης.
8 ετησίως. .
